Chim hoàng yến Mexico - Loài chim đẹp nhất ở Bắc Mỹ

tháng 3 07, 2024 (4.9/5) xem

Chim hoàng yến Mexico, tên tiếng anh là Painted bunting (Passerina ciris), thuộc họ Cardinalidae, đây là một loài chim có nguồn gốc từ Bắc Mỹ. Bộ lông tuyệt đẹp với nhiều màu sắc của chim trống chỉ xuất hiện vào năm thứ hai của cuộc đời chúng. Trong năm đầu tiên, chim trống chỉ có thể được phân biệt với chim mái thông qua việc kiểm tra kỹ lưỡng.

Phân loại

Chim hoàng yến Mexico, ban đầu được mô tả bởi Carl Linnaeus trong tác phẩm Systema Naturae ở thế kỷ thứ mười tám, và loài chim này phân chia thành hai phân loài được công nhận.

P. c. ciris – (Linnaeus, 1758): Đây là phân loài phổ biến và sinh sản ở khu vực đông nam Hoa Kỳ.
P. c. pallidior – Mearns, 1911: Đây là phân loài giống ở miền trung nam Hoa Kỳ và miền bắc Mexico.

Ngoài ra, còn có các tên gọi khác cho chim hoàng yến Mexico, như chim sẻ màu, hoặc nonpareil. Đây là những biệt danh phản ánh sự đa dạng và tinh tế bởi vẻ ngoại hình và hành vi của loài chim này.

Chim hoàng yến Mexico - Photo by: Doug Greenberg

Mô tả

Chim hoàng yến Mexico trống thường được mô tả như loài chim đẹp nhất ở Bắc Mỹ, chính vì điều này, chúng được gọi với cái tên nonpareil, hay "không có gì sánh kịp." Màu sắc rực rỡ của bộ lông bao gồm, phần đầu có màu xanh đậm, lưng xanh lục, mông màu đỏ và phần dưới cơ thể loài chim này khá nổi bật với màu đỏ tươi.

Tuy nhiên, việc tìm hiểu loài chim này trở nên khá khó khăn, vì chúng thường thích ẩn mình trong tán lá, ngay cả khi chúng đang hót. Bộ lông của chim mái và chim non có sắc thái màu xanh lá cây và xanh vàng, được sử dụng để tạo hiệu ứng cho ngụy trang.

Chim hoàng yến Mexico trưởng thành có kích thước trung bình khoảng từ 12–14 cm, sải cánh khoảng từ 21–23 cm, trọng lượng dao động từ 13–19 g.

Những chim non trải qua hai lần thay lông trong mùa thu đầu tiên của mình, mỗi lần xuất hiện với bộ lông giống như chim mái trưởng thành. Lần đầu tiên diễn ra vài ngày sau khi trải qua quá trình non nớt, lúc này chúng thay thế bộ lông non bằng bộ lông hình thành phụ; và lần thứ hai xảy ra khoảng một tháng sau đó, khi chúng phát triển bộ lông hoàn thành.

Phân bố - Môi trường sống

Chim hoàng yến Mexico thường sống trong các môi trường đa dạng, bao gồm những khu vực ven rừng, cây bụi ven sông, và bụi rậm. Chúng thường xuất hiện dọc theo các con đường, khu vực ngoại ô, và trong các khu vườn với thảm thực vật rậm rạp. Môi trường sống trú đông thường là rìa cây bụi dọc theo ranh giới của các khu rừng nhiệt đới hoặc xavan có thảm thực vật dày đặc.

Phạm vi phân bố của chúng bao gồm miền nam Arizona, miền nam New Mexico, miền nam và miền đông Texas, Oklahoma, Arkansas, Louisiana, miền bắc Florida, bờ biển Georgia, sông Santee của Nam Carolina và miền bắc Mexico.

Chim hoàng yến Mexico - Photo by: Doug Greenberg

Chúng trú đông ở Nam Florida, Cuba, Bahamas, Mexico, và Trung Mỹ. Loài chim này cũng có thể xuất hiện tại các vùng xa hơn về phía bắc, bao gồm cả New York, Pennsylvania, và New Jersey. Các phân tích di truyền chỉ ra rằng có ba nhóm chính của loài này dựa trên vùng sinh sản: nhóm phía tây, trung tâm, và phía đông.

Tập tính

Chim hoàng yến Mexico có bản tính nhút nhát và thường khó nhìn thấy. Tuy nhiên, chúng có thể dễ tiếp cận ở những nơi chúng được con người nuôi. Chim trống thường hót vào mùa xuân trên các cành cây để thông báo phạm vi lãnh thổ, chúng sẽ tham gia vào các màn trình diễn trực quan như bay nhảy...

Những màn biểu diễn này chủ yếu được sử dụng trong các cuộc xung đột với các chim trống khác hoặc trong các màn tán tỉnh, với sự hiếm hoi của của chim mái. Đôi khi, xung đột giữa các chim trống có thể dẫn đến những tình huống đối đầu, thậm chí là sự giết chóc.

Khi mùa sinh sản kết thúc, chim hoàng yến Mexico di cư vào ban đêm với những khoảng cách ngắn đến trung bình. Loài chim ở phương Tây thay lông trong quá trình di cư, trong khi loài chim ở phương Đông thường thay lông trước khi di cư.

Chim hoàng yến Mexico ăn gì?

Chim hoàng yến Mexico thường tìm kiếm thức ăn bằng cách nhảy trên mặt đất, đôi khi dừng lại để quan sát xung quanh. Thức ăn chủ yếu của chúng bao gồm hạt cỏ như Panicum, cỏ cói như Carex, và thảo mộc như cây dền hạt (Amaranthus), Oxalis và cây đại kích (Euphorbia).

Vào mùa đông, chúng chủ yếu ăn hạt, nhưng trong mùa sinh sản và nuôi con, chúng chuyển sang tìm kiếm động vật không xương sống nhỏ, bao gồm nhện, ốc sên và côn trùng như châu chấu và sâu bướm. Đôi khi, chúng có thể ngẫu nhiên bay đến các mạng nhện để bắt những con côn trùng mắc kẹt.

Sinh sản

Chim hoàng yến Mexico thường sinh sống theo từng cặp trong mùa sinh sản, chúng là loài chim chung thủy một vợ một chồng, nhưng cũng có trường hợp biểu hiện chế độ đa thê.

Mùa sinh sản diễn ra từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 8, với hoạt động đỉnh điểm từ giữa tháng 5 đến giữa tháng 7. Chim trống đến trước chim mái khoảng một tuần để thiết lập vùng lãnh thổ nhỏ.

Tổ thường được làm ẩn trong thảm thực vật thấp, dày đặc, được xây dựng và đan chặt vào thảm thực vật xung quanh để tăng độ chắc chắn cho tổ. Và thường được làm ở độ cao từ 0,91 đến 1,83 mét, nhưng có thể lên đến 3,66 mét, trong bụi rậm hoặc cây thấp.

Tổ chim hoàng yến Mexico - Photo by: Jim Rathert/mdc.mo.gov

Mỗi lứa chim mẹ có thể đẻ ba hoặc bốn quả trứng màu trắng xám, thường có đốm màu nâu, được ấp trong khoảng 10 ngày.

Chim mái đảm nhận vai trò chăm sóc chim non, và sau khoảng 12-14 ngày, chim non rời tổ. Khoảng 30 ngày sau khi quả trứng đầu tiên nở, chim mái thường đẻ lứa thứ hai.

Hiện trạng bảo tồn

Chim hoàng yến Mexico trống trước đây là loài chim nuôi trong lồng phổ biến, tuy nhiên, việc bắt và giữ chúng hiện nay là hành vi bất hợp pháp. Việc đánh bẫy để xuất khẩu vẫn có thể xảy ra ở Trung Mỹ.

Quần thể loài chim này đang đà giảm sút do mất môi trường sống, đặc biệt là ở các khu vực đầm lầy ven biển và rìa rừng phía đông, cũng như môi trường sống ven sông trong quá trình di cư vào mùa đông tại Đông Nam Hoa Kỳ và Mexico. Chim hoàng yến Mexico đang được bảo vệ theo Đạo luật chim di cư của Hoa Kỳ.

Ngoài ra, tổ của chim hoàng yến Mexico cũng thường bị loài chim Cowbirds đẻ trứng ký sinh. Những kẻ săn mồi phổ biến gồm rắn Coachwhip, rắn vua phương đông, rắn đua phương đông và rắn chuột đen.