Chim Bạc má má vàng: Gã 'giang hồ' tóc dựng với bộ cánh thêu hoa dệt gấm

Bạn đã bao giờ thấy một gã nghệ sĩ rock thực thụ trong rừng sâu chưa? Nếu chưa, hãy tìm đến những cánh rừng thông hay rừng dẻ trên cao nguyên. Ở đó, có một gã lùn chỉ nặng chừng vài chục gam nhưng sở hữu cái mào đen dựng ngược đầy ngạo nghễ. Đó chính là Bạc má má vàng. Một kẻ lắm mồm. Một tay săn ảnh cừ khôi. Những âm thanh 'si-si-pudi-pudi' của chúng vang lên như thể đang chửi thề hay trêu chọc kẻ bộ hành. Đừng để vẻ ngoài nhỏ bé ấy đánh lừa, chúng là những bậc thầy sinh tồn thực thụ nơi rừng thiêng nước độc đấy!

🔗 Có thể bạn quan tâm:

• 👉 Chim Bạc má lớn
• 👉 Chim bạc má đuôi dài

Trong thế giới của Bạc má má vàng, địa vị là tất cả. Có một sự phân cấp rõ rệt: con đực 'trùm' hơn con cái, kẻ già đời thống trị lũ choai choai. Để khẳng định quyền lực, gã đực sẽ ưỡn ngực, khoe ra chiếc cà vạt đen bóng loáng và dựng đứng cái mào cao nhất có thể. Như một lời tuyên chiến. Đừng dại mà vào địa bàn của ta!

Chúng không phải là những kẻ cô độc. Ngoại trừ mùa sinh sản, Bạc má má vàng thích lối sống 'hội nhóm'. Bạn sẽ thường xuyên bắt gặp chúng đi cùng các loài chim khác như khướu hay các loài bạc má họ hàng. Một liên minh sinh tồn. Càng đông càng dễ phát hiện kẻ thù. Khi có biến, tiếng kêu 'krrank-it' chát chúa vang lên báo động cho cả khu rừng. Một hệ thống radar sống động.

Tiếng hót của gã chính là ngôn ngữ phức tạp nhất. Có lúc là những chuỗi 'si-si-si' nhẹ nhàng gọi bạn, có lúc lại là giai điệu 'chin-chin-piu' vang vọng đầy lãng mạn. Gã di chuyển bằng những đường bay nhấp nhô đặc trưng, dứt khoát và đầy tốc độ. Nhảy nhót. Hót ca. Luôn chân luôn tay. Đó chính là bản tính của kẻ 'tăng động' đáng yêu này.

Đừng tưởng gã chỉ ăn chay niệm phật với mấy hạt thông. Sai lầm to! Bạc má má vàng là một sát thủ tí hon đối với các loài côn trùng. Chúng lùng sục từng kẽ lá, lật tung những mảng vỏ cây già nua để tìm sâu bướm, nhện và các loại ấu trùng béo ngậy. Những cú mổ nhanh như chớp. Chuẩn xác tuyệt đối. Gã dùng cái mỏ cứng cáp kẹp chặt con mồi, đôi khi còn dùng chân giữ chặt nạn nhân xuống cành cây để xé nhỏ. Tàn khốc nhưng hiệu quả.

Thỉnh thoảng, gã cũng đổi vị bằng những nụ hoa chớm nở hay những quả mọng ngọt lịm trong rừng. Đây là cách gã bổ sung vitamin và năng lượng cho những chuyến bay dài. Bạn sẽ thấy gã treo ngược mình trên những cành cây nhỏ, nhào lộn như một diễn viên xiếc chỉ để với tới một con sâu đang lẩn trốn dưới mặt lá. Khéo léo vô cùng!

Cách tiêu hóa của chúng cũng rất đặc biệt. Với lượng vận động cực lớn, hệ trao đổi chất của Bạc má má vàng hoạt động với tốc độ chóng mặt. Chúng ăn liên tục từ sáng sớm đến lúc mặt trời lặn. Mỗi miếng mồi không chỉ là dinh dưỡng, mà còn là nhiên liệu để gã duy trì tiếng hót lanh lảnh và những cú nhào lộn điêu luyện giữa không trung.

Cuộc tình của Bạc má má vàng bắt đầu vào cuối tháng Hai, khi tiết trời ấm dần lên. Để tán tỉnh nàng thơ, gã đực biểu diễn những màn vũ đạo điêu luyện, dựng mào và liên tục gật đầu để khoe cái yếm đen óng ánh. Thậm chí, gã còn hào phóng mớm thức ăn cho bạn tình như một lời hứa về một mái ấm no đủ. Một gã si tình thực sự!

Chuyện nhà cửa của chúng cũng rất thú vị. Chúng không tự xây những chiếc tổ lộ thiên trên cành cây mà chọn những hốc cây tự nhiên, hoặc đôi khi là những kẽ đá, lỗ thủng trên tường cũ. Cao chót vót, thường là khoảng 15 mét so với mặt đất. An toàn tuyệt đối. Bên trong hốc cây, chúng tỉ mỉ lót một lớp nền bằng rêu, cỏ khô và lông thú. Nếu kiếm được một miếng da rắn cũ hay vài cánh hoa rơi, gã cũng tha về trang trí cho thêm phần 'sang chảnh'.

Mỗi lứa, con cái sẽ đặt vào đó khoảng 4 đến 6 quả trứng nhỏ xinh. Đây là giai đoạn cân não nhất. Trong khi con cái ấp trứng, con đực sẽ làm nhiệm vụ canh gác và tiếp tế lương thực. Sự phối hợp nhịp nhàng này đảm bảo những sinh linh bé nhỏ sẽ chào đời an toàn. Những con chim non sẽ lớn nhanh như thổi nhờ nguồn đạm dồi dào từ sâu bướm mà bố mẹ chúng miệt mài tha về.

Gã Bạc má này không thích sự xô bồ của vùng đồng bằng nắng cháy. Chúng chọn cho mình những dinh thự trên cao, thường là từ độ cao 800 mét lên đến tận 3000 mét so với mực nước biển. Từ dải Himalaya hùng vĩ kéo dài qua Trung Quốc, Lào, Thái Lan và dừng chân tại những cánh rừng vùng cao của Việt Nam. Chúng là những cư dân trung thành của rừng lá rộng, rừng thông và cả những khu rừng hỗn giao ngập tràn đỗ quyên.

Tại sao lại là những nơi này? Vì ở đây có sự ẩm ướt cần thiết và một thảm thực vật tầng tầng lớp lớp. Những gốc cây cổ thụ đầy rêu mốc hay những tán thông vi vu gió ngàn chính là thiên đường. Ở đó, chúng tìm thấy sự kín đáo để làm tổ và nguồn thức ăn dồi dào quanh năm. Những khu vườn lớn hay những đồn điền cây công nghiệp đôi khi cũng đón bước chân của kẻ lãng du này, miễn là ở đó đủ yên bình.

Vào mùa đông, khi cái lạnh cắt da cắt thịt tràn về trên đỉnh núi, Bạc má má vàng mới chịu 'hạ mình' di cư xuống các thung lũng thấp hơn. Một cuộc chuyển dời đầy toan tính. Chúng không chịu chết cóng ở nơi quá cao khi thức ăn cạn kiệt. Sự thích nghi tuyệt vời này giúp chúng duy trì nòi giống qua hàng ngàn năm mà chẳng cần sự trợ giúp từ ai.

Nhìn vào gã, thứ đập ngay vào mắt bạn chính là cái mào đen tuyền dựng đứng như kiểu tóc Mohawk của dân chơi. Cái đầu của Bạc má má vàng là một sự phối màu đầy dụng ý của tạo hóa. Hai bên má và gáy rực lên sắc vàng chanh tươi rói, tương phản gắt gao với dải đen chạy dài từ cổ xuống tận bụng như một chiếc cà vạt lịch lãm. Đôi mắt đen láy nằm lọt thỏm trong dải lông đen kéo dài ra sau tai. Ánh nhìn sắc lẹm!

Bộ cánh của gã mới thực sự là một tác phẩm thêu thùa tỉ mỉ. Lưng khoác lớp áo xanh ô liu điểm xuyết những vệt đen quyền lực. Đặc biệt nhất là đôi cánh đen tuyền với những đốm trắng ở đầu lông che phủ, trông chẳng khác nào những vảy bạc lấp lánh khi có ánh nắng xuyên qua tán lá. Đuôi của gã cũng không vừa, sắc đen sâu thẳm với mép trắng tinh khôi ở hai bên rìa. Rất điệu đà.

Phía dưới bụng, lớp lông vàng nhạt chuyển dần sang xám ô liu ở hai bên sườn. Đôi chân màu xanh xám với những móng vuốt cong vút, bám chặt vào cành cây như những chiếc kìm cộng lực tí hon. Bạn thấy không? Từ chiếc mỏ đen chắc khỏe đến từng sợi lông tơ, mọi bộ phận đều phục vụ cho lối sống linh hoạt, bay nhảy không ngừng nghỉ của một kẻ chuyên trị tầng tán rừng.

🔍 Tài liệu tham khảo & Trích dẫn:

• 📚 oiseaux-birds